Na foto de abaixo ollamos a figura de ALFONSO DANIEL RODRÍGUEZ CASTELAO, coñecido como CASTELAO, foi narrador, ensayista, dramaturgo, dibuxante, médico e político galego. Está considerado un dos pais do Nacionalismo Galego.

Carballo 26 xullo 2026

Na foto ollamos a figura de Eduardo Lence-Santar Guitián, nado en Mondoñedo en 1879 e finado na mesma vila no ano 1960. Foi escritor e xornalista galego, e membro Correspondente da Real Academia Galega. Arquiveiro municipal do Concello de Mondoñedo, sendo nomeado cronista da cidade en 1917, sendo o primeiro en exercer o cargo. Foi un dos fundadores da IRMANDADE DA FALA mindoniense en 1917 e un dos asinantes do manifesto da I Asamblea Nacionalista convocada polas IRMANDADES DA FALA. Colaborou en periódicos de Galicia e da Habana e Bos Aires como LA VOZ DE MONDOÑEDO, VALLIBRIA, EL ECO DE VIVEIRO, EL COMPOSTELANO, EL ECO DE SANTIAGO, EL IDEAL GALLEGO, EL REGIONAL e EL ECO DE GALICIA. Recibiu no ano 1949 a encomenda da Orde de ALFONSO X o Sabio.

Carballo 17 xullo 2026

Na foto ollamos a Francisco Gómez Gómez, coñecido como FUCO, nado en Montaña de Agra (Becerreá ) en 1895 e finado na Habana no ano 1972. Foi un escritor e político galego.

Residiu en Cuba onde chegou no ano 1913, autodidacta, participou en actividades políticas no seo da colona galega e comenzou a escribir en publicacións como GALICIA , HERALDO DE GALICIA e ECO DE GALICIA. defendendo a independencia de Galicia e a súa lingua. Participou na constitución das primeiras organizacións políticas galegas como a IRMANDADE GALEGA da Habana en 1917 e no PARTIDO AUTONOMISTA GALEGO dous anos máis tarde e logo na XUNTANZA NAZONALISTA GALEGA da Habana e o COMITÉ REVOLUZONAREO ARREDISTA GALEGO de carácter independentista. Dirixio a REVISTA NÓS e a publicación TERRA GALLEGA.

Carballo 11 xullo 2026

O 8 de xullo do ano 1923 créanse na Coruña as Escolas de Insiño Galego.

Na foto de abaixo ollamos a figura de Pedro Galán Calvete, nado en 1917 en Culleredo e finado no ano 1936 ( asesinado en un paseillo polos sublevados en xulio do 1936. Sepultado no Cemiterio de San Amaro na Coruña. Estudiou nas primeiras escolas de Estudios Primarios que existiron na Coruña, onde as clases se impartían en Galego da mán de ANXEL CASAL. Constituiu con outros compañeiros as MOCEDADES GALEGUISTAS, sendo secretario da mesma.

Carballo 10 xullo 2026

Na foto ollamos a figura de Juan María de la Coba Gómez, máis coñecido como Xan da Coba, nado en Ourense en 1829 e finado no mesmo pobo de Ourense no ano 1899. Foi un escritor, poeta, periodista, editor e inventor español, e un dos persoeiros máis excéntricos da vida cultural de Ourense. Perito agrimensor de profesión, foi ebanista, inventor, lembrado polo seu invento do PIRANDÁRGALLO, un paraguas universal. Inventou un idioma O TRAMPITÁN . Escribiu duas pezas teatrales en galego. A Cerámica de Sargadelos fixo unha botella coa súa figura, que ollamos na foto inferior. A súas obras máis importantes foron O periódico EL GRACIOSO, periódico moral, literario e recreativo, en prosa e verso( que ollamos na foto inferior), LA GALICIANA (1861), MARIA PITA (1863), GUERRA EN MELILLA (1888), JUANITA Y JUAN ( 1890), CERVANTES ( 1894), UNA PERMUTA FATAL ( 1889), CUBA ES DE ESPAÑA, RAZONES DE LA LEY (1896).

O escultor CÉSAR LOMBERA nado en Baracaldo en 1953 e finado en Catoira no ano 2025, autor de esculturas como a de Valle-Inclán, das Marías da Alameda de Santiago de Compostela, e de ALFREDO BRAÑAS MENÉNDEZ en Carballo. Había presentado na Diputación de Ourense antes de fallecer no 2025 un proxecto pra facer unha escultura a JUAN de la COBA Y GÓMEZ ( Ourense 1829- 1899), un persoeiro cunha fonda pegada que despois de máis de 125 anos do seu pasamento segue viva. Na súa cidade ten rúa pero non escultura, carencia que CÉSAR LOMBERA querria facer antes de finar. O idioma que inventou Juan de la Coba, O TRAMPITAN, dá nome a un dos locais céntricos de Ourense. JUAN DE LA COBA Y GÓMEZ foi coñecido e ensalzado por CURROS ENRÍQUEZ, PARDO BAZÁN, LABARTA P0SE, ALONSO MONTERO, FILGUEIRA VALVERDE, TORRENTE BALLESTER, VICENTE RISCO, JOSÉ ANTONIO VALENTE,MANUEL MARÍA e CARLOS CASARES. Por outra banda os lectores de Torrente Ballester lembrarán o idioma inventado por José Bastida (JB) na novela LA SAGA/ FUGA DE JB. Sin embargo no todos saben que o citado idioma está inspirado en parte no trampitán de don Juan de la Coba, unha figura que sempre exerceu unha gran fascinación sobre o novelista ferrolán desde que tivo coñecemento da súa existencia a través de Cándido Fernández Mazas, escritor vangardista e pintor nacido en Ourense. Conta Casares que o biografado foi un persoeiro característico do Ourense do século XIX que chegou a ser famosísimo tanto en vida como despois de morto, por varias razóns. Primeiro e sobre todo por que inventou un idioma que bautizou co nome de TRAMPITÁN. Segundo porque inventou un aparato para viaxar por todo o mundo sen moverse de Ourense, ó cal lle chamou O PIRANDÁRGALLO. Terceiro porque nunha ocasión quixo escribir un drama e lle saíu unha ópera. De algúns dos moitos relatos arredor da vida deste persoeiro quedaron probas. É o caso do periódico EL GRACIOSO (que ollamos no medio da foto de enriba), do que a biblioteca da Deputación de Ourense garda algún exemplar. Era un periódico moral, literario e recreativo, en prosa e en verso. O seu propietario, director e único redactor era DE LA COVA. Estaba feito nunha imprenta de man, que o poeta tiña na casa e constaba dunha folla impresa por un lado. Este home foi tamén dramaturgo. A figura de Sargadelos (que ollamos a dereita na foto de enriba), lle foi dedicada pola entidade, figura agora ben cotizada por estar adicada a XAN DE LA COBA, polo seu tratado de TRAMPITÁN e o PIRANDÁRGALLO.

Tamén o escritor e xornalista ENRIQUE LABARTA POSE (nado en Baio 1863 e finado en Barcelona no ano 1925) que ollamos na foto darriba : se preguntou : ¿ Quién es don Juan de la Coba? / Un vate en perito injerto/ que usa con igual acierto/ la pluma, el metro y la escoba. / Y un hombre que mide además, / aunque parezca mentira,/ los terrenos con la lira,/ los versos con el compás./ El tiene de todo un poco: / porque es perito, escultor,/ vate insigne, agricultor…/ ¡ y hasta dicen que es loco ! . Esto é o inicio dun texto publicado na Revista GALICIA MODERNA baixo o título Galeria de hombres felices. No centenario de seu pasamento o Concello de Ourense dedicoulle o número 1 da Colección Auria con Antoloxia de textos sobre o autor do TRAMPITÁN. O primeiro dos artigos é de ALONSO MONTERO e recolle unha carta do homenaxeado a LABARTA POSE sen decatarse, sen dúbida de que o destinatario era un coñón ( pero así foi de coitado XAN DA COBA . Na carta dicia : Yo soy el autor del Trampitán, idioma que nadie fue capaz de aprender, y además uno de los mejores escritores dramáticos de España, pero tengo muchos enemigos, que bien sabe su primo que me atacan por todas partes, y quisiera que usted los rebatiese en su Revista Galicia moderna. A actual alcaldesa de Santiago de Compostela, Goretti Sanmartín, é autora do libro O TEATRO DE XAN DA COVA. La Galiciana e María Pita.

Carballo 8 xullo 2026

Na foto ollamos a figura do pintor ARTURO SOUTO, nado en Pontevedra en 1902 e finado na Ciudade de México no ano 1964, foi pintor, escritor. artista gráfico, e ilustrador español do século XX que desenrolou parte da súa obra exiliado en México.

Na foto darriba ollamos un dos cadros pintado por Arturo Souto.

Carballo 5 xullo 2026

Na foto ollamos o edificio en Corme, onde exerciu de Hotel nos anos principios do século XX, recén estreada a carretera no ano 1910, e máis tarde a Luz Eléctrica en 1920.

Carballo 3 xullo 2026

Na foto ollamos a pancarta do Estatuto de Galiza que é a norma institucional básica da Comunidad Autónoma de Galicia. No ámbito da Constitución Española do ano 1978, o Estatuto de Galicia, recoñece a esta Comunidade autónoma a súa condición de Nacionalidade Histórica. Onde afirma que os poderes da Comunidade Autónoma básanse no Estatuto, A Constitución e o pobo galego. Establece un marco democrático de solidariedade entre todos os integrantes do pobo galego. A parte do actual anteproxecto de 1978, aprobado no ano 1981, durante a Segunda República Española, aprobouse un Proxecto de Estatuto de Autonomía que non chegou a entrar en vigor debido ao estallido da Guerra Civil. O Referéndo pode ser cuestionado por ter unha participación dun escaso 28,27 por cento. O anteproxecto aprobado en 1981 ten a seguinte estructura : Título preliminar, 5 títulos con 57 artículos, 4 disposicións adicionais e 7 disposicións transitorias. Os símbolos propios de Galicia: Bandeira, Escudo e Himno e o recoñecemento do galego como lingua propia de Galicia coa cooficialidade do castelán. O 6 de abríl dese ano 1981, o Estatuto foi firmado polo Rei, Juan Carlos e polo presidente do goberno Leopoldo Calvo Sotelo no Palacio Real de Madrid.

Carballo 2 xullo 2026

Na foto ollamos a figura de Antón Moreda Rodríguez, nado no Souto ( San Miguel de Reinante) Barreiros ( Lugo) en 1934 e finado en Castro de Rei no ano 2010. Foi un sobranceiro galeguista. Na última parte da súa vida, no psiquiátrico onde estivo internado, traballou para que as misas do centro se oficiasen en galego e encargouse da súa biblioteca. Fundou a Revista FALEMOS e GAIOLA ABERTA.

Enriba ollamos a placa na súa casa natal de Souto en San Miguel de Reinante (Barreiros ) provincia de Lugo.

Carballo 28 xuño 2026

Na foto ollamos o Pabellón de Lino ( 1906- 1919 ). Obra desaparecida no ano 1919, que aínda se atopa na memoria de moitos coruñeses. Foi un edificio ubicado nos Xardíns de Méndez Nuñez da Coruña, e foi un escenario que representaba historias narradas por varias xeneracións atrás. Este lugar daba acceso a población a ollar certos actos culturales ata entón reservados as élites económicas da Coruña. O Pabellón de Lino como así era recoñecido foi das arquitecturas desaparecidas máis sobranceiras da Coruña. Unha obra iniciativa dun persoeiro visionario e apasionado da cultura que contribuiu ao desenrolo da vida intelectual da cidade e a democratización de eventos como o Teatro, a música e os discursos políticos.

Carballo 28 xuño 2026