HIPÓLITA MUIÑO LAGO

Na foto ollamos a figura de Hípólita Muiño Lago, nada en Ferrol (non se sabe data), e finada en Valladolid no ano 1917. Foi mestra e escritora en galego e español, coñocida co seudónimo de Valentina Lago- Valladares. Escribiu prosa realista durante a primeira mitade do século XX. Estudiou maxisterio e traballou como mestra de primaria en Ferrol. Seguidora de Concepción Arenal, colaborou nas Revistas Almanque de Ferrol, Revista Gallega e no Correo Gallego, ocasionalmente en Revistas madrileñas. Así mesmo en El Correo de la Moda, El Regional, El Faro de Ferrol, Suevia, Almanaque Gallego, El Eco de Galicia y Vida Gallega. Publicou varios relatos en prensa entre os anos 1896 e 1920 e foi membro fundadora da REAL ACADEMIA GALLEGA.Entre os contos máis coñecidos están LA LUS DA MORTE ( 1896) e CONTOS DA TERRIÑA ( 1906).

A Real Academia Galega conmemora os seus 120 anos de historia a prol da lingua. O 30 de setembro de 1906, a Real Academia Galega, nacía oficialmente no salón da Reunión Recreativa e Instrutiva de Artesáns da Coruña. Trátase da Institución galega máis antiga das creadas por iniciativa cidadá que nin nos momentos máis dificiles da súa longa historia, marcada pola marxinación do Estado, deixou de atender o seu compromiso inicial.

Enriba, detalle da Acta da Constitución da Academia Galega, datada o 4 de setembro do ano 1905 na Casa do Consulado da Coruña. A publicación recolle documentos como a Acta dese 4 de setembro de 1905, na que se poden ler os nomes dos corenta académicos fundadores. Entre eles atopábase o seu primeiro presidente o xornalista MANUEL MURGUÍA ou o poeta Eduardo Pondal.

Tamén hai que facer notar a relevancia da diáspora no establecemento da Real Academia Galega a través de figuras como Xosé Fontela Leal e Manuel Curros Enríquez, impulsores da Asociación Iniciadora e Protectora da Academia Galega en Cuba.Por outra banda é de suliñar o discurso de MANUEL MURGUÍA durante a sesión inaugural da Academia o 30 de setembro do ano 1906, a crónica daquel día publicada por HIPÓLITA MUIÑO LAGO, baixo o pseudónimo de VALENTINA LAGO VALLADARES ( na foto inferior), en Revista Gallega.

Carballo 30 setembro 2026

BERNARDINO GRAÑA VILLAR.

Na foto ollamos a figura de Bernardino Graña Villar, nado en Cangas do Morrazo en 1932 e finado en Nigrán no ano 2025. Foi un escritor notable, de xoven formou parte do Consello de Redacción da Revista poética ALBA. Participou como articulista na Noite e no Faro de Vigo, ademáis de colaborar como ensaista en outras publicacións. No ano 1958 participou na creación do grupo literario Brais Pinto en Madrid e foi impulsor e primeiro executivo da Asociación de Escritores en Lengua Galega (AELG). Toda a súa obra está escrita en galego.

DE SUSO VAAMONDE.

Carballo 27 setembro 2026

ARTEIXO e ARTES

O Concello de Arteixo e a parroquia de Artes en Carballo, atopanse nas mesmas condicións orográficas que o de Artesa, é dicir ( dan nome a grandes artesas, concavidades ou depresións naturais de terreo con encostas moi inclinadas que rematan en fondos chans polos que corre un río. Así, a vila coruñesa de ARTEIXO asenta a súa población no fondo chan dunha destas artesas topográficas pola que corre o río Arteixo. Unha orografía similar presenta un lugar chamado ARTES que da nome a unha parroquia do Concello de Carballo ( A Coruña) polo fondo do cal corre o río de Artes, afluente do Anllóns. Artes e Arteixo debe provir da devandita base » ART » , concavidade, depresión.

Carballo 24 setembro 2026

XESÚS TABOADA CHIVITE

Na foto ollamos a figura de Xesús Taboada Chivite, nado en Verín en 1907 e finado no ano 1976. Foi a escola en Verín e Ourense, logo trasladouse a Madrid con súa nai que era viuda. Estudiou no Instituto Cardenal Cisneros e máis tarde na Escola Oficial de Telegrafía e na Escola Superior de Comercio de Madrid. Votou a Galicia en 1930 para traballar no Centro de Telégrafos de Ourense. Ai entrou en contacto con algúns intelectuais do Grupo Nós : Vicente Risco, Otero Pedrayo e Florentino López Cuevillas. Tras a Guerra Civil traballou de docente na súa cidade natal, Verín, onde destacou nas investigacións nos campos da historia, etnografía e arqueoloxia de Galicia.

Carballo 23 setembro 2026

A PEGADA DA RELIXIÓN EN GALEUSCA.

Os nacionalismos históricos tiveron unha orixen fortemente conservador, de notable influencia relixiosa, cuxo obxetivo era manter os valores das sociedades tradicionais fronte aos cambios políticos, económicos e sociais, xenerados polo liberalismo europeo da segunda Revolución industrial. O que mellor formulou á esencia deste nacionalismo foi SABINO ARANA que, adoptando un lema que ainda pervive » JAUNGOIKOA ETA LEGE ZAHARRA » ( Dios y la ley vieja), esto orientou ao partido PNV á preservación dunha identidade católica e a unha sociedade tradicionalista que debía servir de freo ao laicismo e a modernización que traia consigo a nacente industrialización de EUSKAL HERRIA, que é o ideal unificado da nación vasca. Por outra banda en Galiza que presume de estar laicizada nestes tempos, seguro que ALFREDO BRAÑAS MENÉNDEZ , OTERO PEDRAIO, BÓVEDA e PEÑA NOVO, e a súa maneira CASTELAO, nunca concibiron unha GALIZA ao marxen da identidade cristiana, e próximos ao relato catalán e vasco, no firmarían la ficha de precedentes históricos do actual nacionalismo galego, que trata de crecer contra corriente, baixo a premisa ideolóxica da UPG.

Carballo 19 setembro 2026

ARTURO NOGUEROL BUJÁN

Na foto ollamos a figura de Arturo Noguerol Buján, nado en Ourense en 1892 e finado en Serantes no ano 1936 ( fusilado polos sublevados). Foi avogado, escritor e intelectual galleguista. Amigo de Vicente Risco, participou na publicación LA CENTURIA que foi de vital importancia para o paso dunha xeneración de intelectuais ourensáns ao galeguismo das IRMANDADES DA FALA, o que daría paso ao GRUPO NÓS.

Carballo 13 setembro 2026

FLORENCIO DELGADO GORRIARÁN.

Na foto inferior ollamos a figura de FLORENCIO DELGADO GORRIARÁN, escritor e activista en lingua galega, foi unha figura destacada do exilio galego en México. Nado en Córgomo ( Villamartín de Valdeorras) Ourense no ano 1903 e finado en Estados Unidos en 1987. Foi educado na Universidade de Valladolid. Foi membro da Real Academia Galega entre os anos 1981 a 1987. Distinguido no Dia das Letras Galegas no ano 2022.

Carballo 28 agosto 2026

FORMACIÓN DE CASTELAO, como pintor, e debuxante.

Abaixo ollamos os documentos que proban que CASTELAO, recibiu formación artística. Por unha banda ollamos o cadro de profesores da Escola de Artes e Industrias de Santiago de Compostela no curso 1902-1903, tomado da memoria publicada no ano 1904. A esquerda, o documento do expediente persoal do alumno ALFONSO RODRÍGUEZ CASTELAO, de 18 anos, natural de Rianxo, de oficio estudante. Legaxo nº 289 na Escola Elemental de Artes e Industrias de Santiago.

Referimonos brevemente á súa inicial formación como debuxante e pintor, dando algúns datos achados hai pouco. Castelao é un artista autodidacta, cunha natural capacidade asombrosa para o trazo gráfico e para a síntese dunha imaxe real. Hai uns documentos que proban que CASTELAO recibiu unha formación académica e regrada de debuxo na súa xuventude aos 16 e 17 anos de idade, durante dous anos, mentres estaba en Santiago, estudando as materias do bacharelato. Nos libros de matricula dos anos 1901 e 1902 e 1902- 1903 e na documentación correspondente aos alumnos matriculados no ano 1901, atopase que ALFONSO RODRIGUEZ CASTELAO, con 16 anos estivo matriculado na Escola Elemental de Artes e Industrias de Santiago, que era o nome oficial da citada escola nese intre, o curso 1901-1902 nas materias de Debuxo Xeométrico Industrial e Debuxo Artístico e no curso 1902-1903, só en Debuxo Artístico. Non existia o libro do ano seguinte. As escolas oficiais de artes e oficios tiñan, en xeral un alto nivel técnico e formativo. A información artistica e os cartafoles educativos dee láminas procedian de Francia, Alemaña e Italia. A Escola Elemental de Artes e Industrias de Santiago estaba situada no edificio histórico do Colexio de San Clemente de Pasantes ( actual Instituto Plurilingue Rosalia de Castro), onde comenzara a súa andaina no ano 1887 como escola oficial de artes e oficios e onde permaneceu ata o ano 1946, en que se trasladou ao antigo seminario dos xesuitas, onde permanece actualmente a súa herdeira, a citada Escola Mestre Mateo. A matricula era gratuita, e soamente se esixia saber ler e escribir.

Entre os seus profesores podese citar a Arturo Somoza de Armas, acuarelista, pintor especializado na paisaxe, que chegou a ser profesor da Escola Central de Artes e Oficios de Madrid; a Eugenio Villar Rodríguez; a Antonio Rivera Lema; a JOSE MARÍA FENOLLERA IBÁÑEZ (formado na Escola de Belas Artes de Valencia ( autor del cuadro de ALFREDO BRAÑAS MENÉNDEZ ); a Enrique Mayer Castro (debuxante,gravador, e acibecheiro), e a Rafael de la Torre Mirón (formado na Real Academia de San Fernando, na Escola Superior de Debuxo e Pintura, ampliara a súa formación en París, profesor de Debuxo no Instituto e na Escola), que no ano 1904 foi nomeado escultor anatómico na Facultade de Medicina ; a Teodoro Pérez Morales, e outros.

Carballo 24 agosto 2026